Provincie Utrecht trekt extra geld uit voor eerlijke beloning in cultuursector

De provincie Utrecht gaat de komende jaren extra investeren in eerlijke beloning van makers en medewerkers in de culturele sector. Voor de periode 2026 tot en met 2028 wordt jaarlijks 85.000 euro extra beschikbaar gesteld, bovenop de bestaande subsidie. Het totale jaarlijkse budget voor de zogenoemde Fair Practice Code komt daarmee op 200.000 euro.

De maatregel volgt op onderzoek onder 39 culturele organisaties die een meerjarige subsidie van de provincie ontvangen. Daaruit bleek dat het gezamenlijke Fair Pay-tekort, uitgaande van een gelijkblijvend cultuuraanbod, circa één miljoen euro per jaar bedraagt. Omdat de provincie in veel gevallen slechts één van de subsidieverstrekkers is, werd berekend welk deel van dit tekort haar toekomt: ongeveer 85.000 euro per jaar. 

Culturele instellingen en festivals

Met de extra middelen wil de provincie voorkomen dat culturele instellingen en festivals genoodzaakt zijn hun programmering of productievolume in te krimpen om aan de Fair Pay-normen te kunnen voldoen. Het resterende deel van het budget wordt ingezet om organisaties te ondersteunen bij de implementatie van de Fair Practice Code, met specifieke aandacht voor kleinere instellingen. Provincie Utrecht

Gedeputeerde Rob van Muilekom benadrukt dat de verantwoordelijkheid breed gedragen moet worden: "Een sterke culturele sector vraagt om passende beloning van makers, medewerkers en andere professionals. Met deze stap nemen we als provincie onze verantwoordelijkheid als medefinancier en geven we een impuls aan een toekomstbestendige cultuursector. Maar we kunnen het niet alleen: Fair Pay is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de sector, overheden en fondsen."

Landelijke druk neemt toe

De Utrechtse stap past in een breder nationaal streven naar eerlijker beloningsstructuren in de creatieve sector. Sinds 2025 is Fair Pay op rijksniveau een subsidievoorwaarde voor instellingen binnen de culturele basisinfrastructuur (BIS). VNG Voor BIS-instellingen geldt dat zij zich per 1 januari 2025 moesten verbinden aan collectieve tariefafspraken.

De VNG heeft gemeenten en provincies al langere tijd opgeroepen hierin mee te trekken. De handreiking 'Van schatbare waarde' ondersteunt overheden bij het ontwikkelen van een Fair Pay-beleid, en is recent uitgebreid met een addendum dat ingaat op nieuwe bestuurlijke ontwikkelingen.

Platform ACCT

Op sectoraal niveau werkt Platform ACCT aan de verdere uitrol van het programma fairPACCT. Daarin worden per culturele deelsector afspraken gemaakt over tarieven en arbeidsvoorwaarden, niet van bovenaf opgelegd, maar in samenspraak tussen werkenden en opdrachtgevers.

Inmiddels zijn er actuele Fair Pay-tabellen vanuit alle twaalf zogeheten Ketentafels beschikbaar, voor veertien beroepsgroepen.

Praktijk weerbarstig

Toch blijft de praktijk weerbarstig. Vooral bij kleinere organisaties met beperkte budgetten komt onderbetaling nog regelmatig voor, en veel werkenden in de cultuursector vinden het lastig om hun waarde te bepalen.

De Kunstenbond wijst erop dat bewustzijn alleen niet volstaat: handhaving en sectorbrede beloningsnormen zijn volgens de bond onmisbaar voor een duurzame omslag.

Volgende beleidsperiode

Voor de volgende beleidsperiode (2029–2032) verkent de provincie Utrecht hoe Fair Pay structureel kan worden verankerd in het subsidiebeleid. Daarmee wil de provincie een langetermijnfundament leggen onder de arbeidsmarktpositie van culturele professionals in de regio.