Livemuziek in Nederland onder toenemende druk

De afgelopen jaren is het aanbod aan popconcerten en -festivals onder druk komen te staan, blijkt uit de Nederlandse Livemuziek Monitor die op 15 januari is gelanceerd tijdens muziekconferentie Eurosonic Noorderslag. Volgens het onderzoek is de populariteit van rockmuziek in de podia en op de festivals is tanende. 

Het aantal festivals met popoptredens was in 2024 lager dan de vijftien voorgaande jaren. Dat geldt ook voor het aantal plekken waar popconcerten georganiseerd wordt. Dat is  gedaald van 904 in 2016 tot 626 in 2024. Het aantal popconcerten dat jaarlijks in Nederland georganiseerd wordt bereikte in 2023 en 2024 wel recordhoogten, wat betekent dat het aantal concerten per podium sterk gestegen is. Met name in de theaters was er een sterke toename aan popconcerten. 

Minder laagdrempelige concerten

Hoewel het totale aanbod aan concerten blijft groeien, daalt het aandeel van de laagdrempelige concerten. Dat zijn plekken waar mensen op informele plekken livemuziek kunnen ervaren zonder een ticket te hoeven aanschaffen (zoals in cafés en in de openbare ruimte). Ook valt op dat het aantal concertlocaties in de Randstadprovincies (Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht) minder snel terugloopt dan in de rest van Nederland (met uitzondering van Groningen).

Deze ontwikkelingen, in combinatie met de sterke terugloop van het aantal popfestivals, wijzen erop dat de nabijheid en laagdrempeligheid van livemuziek onder druk staan, met name in de regio. Dit heeft impact op zowel de carrièreontwikkeling van artiesten, als voor de kennismaking met livemuziek door publiek.

Doorstroom en diversiteit beperkt

Het aantal artiesten dat jaarlijks in Nederland optreedt blijft groeien, tot meer dan 9.000 in 2023 en 2024. Dat leidt echter nog niet tot meer duurzame live-carrières: bijna de helft van alle artiesten werd tussen 2008 en 2024 slechts een- of tweemaal geprogrammeerd.

Voor ondergerepresenteerde groepen (waaronder vrouwen en non-binaire artiesten) is het nog moeilijker om een lange livecarrière op te bouwen: driekwart van de ondergerepresenteerde groepen is maximaal drie jaar actief als live artiest, tegenover 66 procent van de mannen.Sinds 2022 is het aandeel ondergerepresenteerde groepen op festivals groter dan op podia: voor 2022 was dit omgekeerd.
De diversiteit in gender en herkomst van popartiesten is nog steeds beperkt. In 2024 was 18 procent van alle artiesten (volledig) vrouw of non-binair. Hoewel dat een duidelijke toename is ten opzichte van 2008 (11%), is het aandeel na 2019 (19,5%) weer licht afgenomen. Het aandeel van bands bestaande uit zowel vrouwen als mannen nam in recente jaren wel toe van 6 tot 15 procent.

Ontwikkelingen in genderbalans verschillen ook sterk per genre: binnen de geproduceerde muziek neemt het aandeel optredens door artiesten die vrouw of non-binair zijn na de coronajaren duidelijk toe. Wat betreft de diversiteit in herkomst van artiesten is er weinig veranderd sinds 2008. Het aandeel van artiesten uit Europa en Noord-Amerika ligt structureel boven de 95 procent. Het aandeel van Nederlandse artiesten lag lang rond 75 procent maar daalde in de jaren na Covid tot 71 procent in 2024. Het aantal Nederlandse artiesten op de grotere podia groeide wel.

Minder rock, veel meer tribute

De populariteit van rockmuziek in de podia en op de festivals is tanende. Het aandeel van rockartiesten in de podia daalde van 35 procent (2008) tot 24 procent (2024) en op de festivals van 33 tot 18 procent.

Podia zijn veel meer pop en elektronische muziek gaan programmeren, terwijl festivals zich vooral richten op dance en indie. Over het totale aanbod zijn in recente jaren vooral de genres experimenteel, indie, wereldmuziek, metal en punk populairder geworden.

Daarnaast is de opmars van tribute-artiesten vooralsnog niet te stuiten: in 2024 was er een recordaantal van bijna 1.800 optredens van tribute- en coverartiesten in Nederland, daarmee goed voor bijna 7 procent van het volledige liveaanbod.

Nederlandse Livemuziek Monitor

De Nederlandse Livemuziek Monitor bevat een gedetailleerd overzicht van het aanbod aan popoptredens in podia en op festivals. De monitor is gebaseerd op een database met ruim 387.000 optredens van bijna 43.000 artiesten in de periode 2008-2024 en bevat een groot aantal analyses en trends op het gebied van de podia en de festivals, de artiesten (diversiteit, doorstroom, livecarrières) en de geografische spreiding van livemuziek in Nederland. De monitor is ontwikkeld door de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Boekmanstichting en is te downloaden via de website van de Boekmanstichting.