Geopolitieke onrust herschrijft de congresagenda

De oorlog in het Midden-Oosten en politiek gedreven turbulentie in de Verenigde Staten dwingen internationale associaties tot annuleren, uitstellen of verhuizen. De congressector staat voor een nieuwe operationele realiteit.\

Dat een oorlog directe invloed heeft op de congressector in die regio behoeft geen betoog. De huidige gevechtshandelingen in het Midden-Oosten zijn daar het meest recente voorbeeld van.

Na de Gaza-oorlog die begon in oktober 2023 en de Twaalf Dagen Oorlog tussen Israël en Iran in juni 2025, bereikte het conflict een nieuw hoogtepunt toen de Verenigde Staten en Israël op 28 februari van dit jaar (2026) luchtaanvallen uitvoerden op Iran, waarbij dat land reageerde met raket- en droneaanvallen op Israël en Amerikaanse bondgenoten in de Golfstaten.

Luchthavens in Dubai, Abu Dhabi en Doha werden getroffen door Iraanse aanvallen en luchtvaartmaatschappijen annuleerden vluchten door de hele regio. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken riep alle Amerikanen op om Bahrein, Egypte, Iran, Irak, Israël, Jordanië, Koeweit, Libanon, Oman, Qatar, Saudi-Arabië, de VAE en Jemen onmiddellijk te verlaten.

Uitstel, annuleren of verhuizen

De annulering of het uitstel van geplande evenementen volgden elkaar snel op. Zo werd de Dubai-editie van de crypto-conferentie TOKEN2049 doorgeschoven naar 2027, vanwege onzekerheid over veiligheid en internationale reismogelijkheden. Het AIM Congress in Dubai werd verzet van april naar september. Saudi-Arabië’s toonaangevende techconferentie LEAP, die meer dan 200.000 bezoekers verwachtte, werd ook uitgesteld naar eind augustus. Ook de Megacampus Summit in Dubai, met 7.000 deelnemers uit 102 landen, koos voor uitstel.

De International Association of Public Transport annuleerde haar 2026 UITP Summit in Dubai volledig. De volgende editie vindt nu plaats in Hamburg, Duitsland.

Andere associaties kozen voor een verhuizing van hun congres. Vanwege de aanhoudende onzekerheid in het Midden-Oosten besloot het bestuur van MICCAI haar International Conference on Medical Image Computing and Computer Assisted Intervention te verplaatsen van Abu Dhabi naar Straatsburg, Frankrijk. De nieuwe data zijn 27 september tot 1 oktober 2026. Bij de keuze voor Straatsburg speelden ruimtebehoefte, beschikbaarheid van locaties en betaalbaarheid een rol. MICCAI 2029 blijft wel gepland in Abu Dhabi.

De Golfstaten – met name Dubai, Abu Dhabi en Riyad – hebben de afgelopen jaren zwaar geïnvesteerd in hun positie als internationaal congresdestinatie te worden. Events en conferenties, waaronder de Expo 2030 in Riyad, worden ingezet als motor voor economische groei. De Saudische toerismeminister positioneerde Riyad juist als wereldwijd knooppunt voor tentoonstellingen en conferenties.

De oorlog onderbreekt die ambitie abrupt. Organisatoren die evenementen naar de zomer hebben verplaatst, zullen naar verwachting moeite hebben om grote aantallen bezoekers te trekken: juni tot september is normaal gesproken het laagseizoen in de Golf, mede door temperaturen die regelmatig boven de 40 graden uitkomen.

Vooralsnog geven de meeste associaties aan dat zij terug willen keren naar de regio als veiligheid en bereikbaarheid weer gegarandeerd worden.

Terugkeer gepland

IFES, de wereldwijde federatie van beurs- en eventdienstverleners, wist haar wereldcongres te verplaatsen met behoud van de originele congresdata. De IFES World Summit zou plaatsvinden van 16–19 juni in Dubai en vindt nu plaats in München.

Deze beslissing is genomen na zorgvuldige overweging van de huidige geopolitieke context en overleg met belangrijke belanghebbenden in de sector en lokale autoriteiten.

Jörg Zeissig, voorzitter van IFES, stelde daarbij dat het voor de vereniging prioriteit is ervoor te zorgen dat haar leden in 2026 in een veilige omgeving bijeen kunnen komen, met behoud van de waarde van persoonlijke ontmoetingen en optimaal gebruik van de wereldwijde bijeenkomst.  

Met de verplaatsing is tegelijkertijd besloten om de IFES World Summit 2028 te laten plaatsvinden in Dubai. Het 2027-congres was al toegewezen aan een andere stad.

Gezien de verklaringen van de diverse associaties lijkt het er niet op dat zij het Midden-Oosten voor langere termijn willen mijden. Vaak bevestigen zij het belang van de regio en hun strategische beslissing om hun wereldcongres daar te laten plaatsvinden.

De VS verliest terrein

Ook de Verenigde Staten als congresdestinatie staat onder druk. De VS heeft het op meerdere fronten zwaar. Visa-vertragingen, bezuinigingen op federale financiering, gewijzigd beleid rondom inclusiviteit en geopolitieke spanningen drijven wetenschappelijke conferenties weg uit de VS. Sommige verplaatsen zich, andere worden geannuleerd.

Zo annuleerde de International Association of Cognitive Behavioral Therapy (IACBT) haar congres in Nashville, haar eerste Amerikaanse bijeenkomst in veertig jaar. Organisatoren noemden visaonzekerheid, federale bezuinigingen en zorgen over het Amerikaanse beleid als redenen.

De International Society for Research on Aggression verplaatste haar bijeenkomst van New Jersey naar St. Catharines in Canada omdat ‘veel leden bezorgdheid uitten over de vijandigheid jegens internationale bezoekers aan de VS’.

Bijna tweeduizend wiskundigen ondertekenden een petitie om het International Congress of Mathematicians 2026 uit Philadelphia te verplaatsen, vanwege visabeperkingen, aanwezigheid van ICE-agenten in steden en bredere geopolitieke spanningen.

Daarbij volgt er nog een extra financiële barrière voor internationale congresdeelnemers die willen afreizen naar de VS. Vanaf het fiscale jaar 2026, dat begint op 1 oktober, geldt voor de meeste niet-immigrantenvisa een nieuwe ‘Visa Integrity Fee’ van 250 dollar. Dit bedrag is van toepassing op congresgangers en zal een extra drempel vormen voor internationale associaties die de VS als bestemming overwegen.

Eerste tekenen van een braindrain

Ook zijn er eerste tekenen van een ‘braindrain’ als gevolg van het federale beleid. De European Research Council zag het aantal aanvragen voor vroege-carrièrebeurzen vanuit de VS bijna verdrievoudigen van 60 voor de call van 2024, naar 116 voor 2025, naar 169 voor 2026. Voor senior onderzoekers steeg het aantal Amerikaanse aanvragers van 23 naar 114.

In de artikelserie ‘American Science, Shattered’ op STAT News wordt de Nederlandse wetenschapper Pleuni Pennings, evolutiebioloog en hoogleraar aan San Francisco State University, geportretteerd als menselijk gezicht van een bredere trend. Ze was oorspronkelijk naar Montpellier gekomen voor een korte sabbatical, maar besloot te blijven toen de Trump-administratie het wetenschappelijk onderzoekssysteem begon te ontmantelen. Ze werd pessimistisch over haar kansen op onderzoeksfinanciering en maakte zich zorgen over haar veiligheid in de VS ondanks haar green card.

Het artikel nuanceert tegelijk: experts waarschuwen dat het nog te vroeg is om de omvang te meten, omdat academische posities maanden van tevoren worden onderhandeld en de data pas later beschikbaar komen.

Zet deze trend zich wel door dan ondermijnt dit de wetenschappelijke status van de Verenigde Staten in de wereld, wat zorgt voor een verzwakte voedingsbodem voor internationale congressen.

Gaat Europa hiervan profiteren? In ieder geval kondigde de EU een pakket van een half miljard euro aan om internationale academici naar het continent te trekken, tijdens de Choose Europe for Science conferentie op 5 mei 2025 in Parijs.

PCMA’s 32e Meetings Market Survey, gepubliceerd in december 2025 in het vakblad Convene, schetst een congressector die worstelt met wat de onderzoekers ‘anxious resilience’ noemen: een gespannen veerkracht. Bijna drie keer zoveel respondenten zeiden zich meer zorgen te maken dan opgewonden te zijn over de toekomst – 31 procent versus 11 procent een jaar eerder – en slechts één op de vijf was overwegend optimistisch, vergeleken met bijna twee op de vijf in de voorgaande enquête. Geopolitiek speelt daarin een expliciete rol: meerdere respondenten wezen op het politieke klimaat in de VS als bron van onzekerheid, en professionele congresorganisatoren uit Europa – waaronder Silvano Schär van Congrex en Alain Pittet van het Geneva Convention Bureau – gaven aan bezorgd te zijn over de geopolitieke gevolgen voor de sector, maar zien tegelijk kansen voor Europese bestemmingen als stabiele ontmoetingsplaatsen.

Gevolgen voor de meetingsindustrie

De effecten op de internationale meeting industrie worden vaak pas op langere termijn duidelijk omdat veel congressen ruim van tevoren worden gepland en geboekt. Toch waren er vorig jaar al de eerste signalen.

De Global Socio-Political Impact Survey van IAPCO, gepubliceerd in mei 2025, maakte in cijfers zichtbaar wat in de congressector al breed werd gevoeld: geopolitieke onrust treft het vak hard en structureel. Bijna drie op de vijf respondenten (59,53 procent) gaf aan dat de toen geldende mondiale conflicten hun vermogen om internationale congressen te plannen of te organiseren hadden beïnvloed.

Een kwart van de IAPCO-leden had daadwerkelijk evenementen moeten annuleren, uitstellen of verplaatsen vanwege veiligheidsoverwegingen. De meest gevoelde gevolgen waren verminderde internationale deelname (52 procent), reisverstoringen voor deelnemers (42 procent) en veiligheidszorgen op eventlocaties (39 procent).

De financiële schade werd bovendien concreet benoemd: bijna 15 procent van de respondenten leed verliezen van meer dan 150.000 euro, en ruim een kwart verloor tot 50.000 euro.

Tegelijk signaleerden de ondervraagden een duidelijke gedragsverandering onder congresgangers: bijna de helft (49 procent) zag een verschuiving in voorkeur voor congresdestinaties – weg van conflictgevoelige regio’s – en ruim een op de vijf nam een verminderde bereidheid tot internationaal reizen waar.

Dit onderzoek, uitgevoerd in samenwerking met PCMA, ICCA, AIPC, IFES en AMCI, legt daarmee een kwantitatieve basis onder wat tot nu toe vooral anekdotisch werd beschreven: geopolitiek is geen externe context meer voor de congressector, maar een operationele realiteit die locatiekeuzes, budgetten en deelnemersstromen direct bepaalt.

 

Of de impact van de recent opgelaaide oorlog in het Midden-Oosten merkbaar gaat zijn in deze cijfers wordt duidelijk tijdens IMEX Frankfurt 2026 als IAPCO haar vervolgonderzoek presenteert.

 

---

Kerngegevens IAPCO Global Socio-Political Impact Survey 2025

• 59,53% ervaart matige of significante impact van mondiale conflicten
• 25% heeft evenementen geannuleerd, uitgesteld of verplaatst
• 48,81% ziet een verschuiving in voorkeursdestinaties (weg van conflictregio's)
• 22,62% ziet verminderde bereidheid om internationaal te reizen
• Financiële verliezen: 26,83% tot €50.000; 14,86% meer dan €150.000
• De twee grootste oorzaken van gedragsverandering zijn verminderde reisbereidheid en een actieve zoektocht naar veiligere bestemmingen47,36% heeft hinder van Amerikaans overheidsbeleid, nog eens 22% verwacht dat
• Twee grootste beleidsproblemen: visabeleid (62%) en bezuinigingen op academische reisgelden (59%)

---