Circulaire waterketens op festivals technisch haalbaar met belemmeringen voor snelle uitrol

De meerjarige samenwerking om via festivals en andere evenementen circulaire waterketens op te schalen, heeft volgens de initiatiefnemers in 2025 geleid tot concrete pilots, een gedeelde kennisbasis en duidelijke aanbevelingen voor verdere uitrol naar andere sectoren. De conclusie is dat veel innovaties technisch functioneren op kleine schaal en dat naast opschaling behoefte is aan de juiste financiële, juridische en organisatorische randvoorwaarden.

De samenwerking bouwt voort op de Green Deal Circular Festivals en werkt toe naar een waterketen met minimaal verbruik, maximaal hergebruik, geen vervuiling en netto-nul uitstoot. Door technische innovaties, gedragsverandering en beleidskaders te verbinden, wordt de watertransitie zichtbaar en toepasbaar gemaakt – zowel op evenementen als daarbuiten.

Festivals als living labs

Festivals fungeren in deze opzet als living labs, waar decentrale zuivering, hergebruik van (afval)water en terugwinning van nutriënten in de praktijk worden getest en gemonitord. In 2025 zijn er aantal zogenaamde etalageprojecten uitgevoerd.

Onder de titel ‘Wijwater’ werd tijdens Zwarte Cross voortgebouwd op eerdere resultaten met onder meer decentrale afvalwaterzuivering, lokale lozing van gezuiverd water, eigen drinkwaterproductie uit grondwater en onderzoek naar waterberging in de bodem. Daarnaast werd een publiekscampagne ontwikkeld met de slogan ‘Eigen water eerst’ en vond een landelijke conferentie plaats op het festival.

Provinciebrede samenwerking

In Noord-Brabant startte in 2025 een provinciebrede samenwerking rond Decibel outdoor en Awakenings Festival op de Beekse Bergen. Met technologische innovaties en de publiekscampagne ‘Every drop counts’ lag de focus op waterbesparing en bewust gebruik, onder andere door inzet van oppervlaktewater en hergebruik van gezuiverd douchewater voor toiletspoeling.

In 2025 werd ook de samenwerking opgezet met DGTL en SAIL, vanuit de ambitie om tijdelijke evenementen in te zetten als katalysator voor de stedelijke watertransitie. De focus bij deze evenementen lag op inzicht in waterbalansen, bewust watergebruik en experimenten met duurzaam gebruik van oppervlaktewater in de openbare ruimte.

Uiteenlopende oplossingen onderzocht

In de etalageprojecten zijn in 2025 diverse technologische en sociale innovaties getest en onderzocht. Met watermeters werd de waterbalans van deelnemende evenementen in beeld gebracht en via publiekscampagnes en gedragsonderzoek werd bewust watergebruik gestimuleerd én onderzocht. De partners werkten samen aan het scheiden en verwerken van urine voor herwinning van nutriënten. 

Daarnaast zijn uiteenlopende oplossingen onderzocht en getest, zoals buffering van afvalwater, vacuüm- en waterloze toiletten, hergebruik van douchewater, decentrale zuivering met lokale lozing, irrigatie met effluent, productie van eigen drinkwater, bodem- en drainageonderzoek voor wateropslag, realtime temperatuurmonitoring, en natuurlijke oppervlaktewaterfilters.

Inzicht in de waterbalans

De metingen in 2025 laten zien dat inzicht in de waterbalans van evenementen nog in de kinderschoenen staat, maar cruciaal is voor verdere verduurzaming. De analyses tonen onder meer dat meerdaagse evenementen met camping de grootste waterfootprint hebben, vooral door douchegebruik, en dat leidingenspoelwater voor legionellapreventie een vaak onderschatte grootverbruiker is.

Alternatieve waterbronnen bieden kansen, maar worden begrensd door technische en juridische randvoorwaarden. Ondanks veelbelovende pilots is de waterketen op festivals nog grotendeels lineair.

Belangrijke inhoudelijke inzichten

Uit het onderzoek blijkt onder andere dat eenvoudige, robuuste oplossingen beter functioneren onder de variabele omstandigheden van evenementen dan complexe systemen. Buffering van afvalwater met gedoseerde lozing blijkt momenteel het meest kosteneffectief. Urineverwerking werkt technisch goed, maar vraagt bundeling van volumes voor rendabele opschaling. Hergebruik van effluent en alternatieve waterbronnen wordt vaker beperkt door regelgeving dan door techniek, terwijl slimme monitoring juist grote besparingskansen biedt.

Conclusies over opschaling

De resultaten van 2025 laten zien dat circulaire wateroplossingen bijdragen aan zuiniger drinkwatergebruik en beter afvalwaterbeheer. Veel innovaties functioneren technisch goed, maar leveren op dit moment nog beperkte volumewinst op. Hun grootste waarde ligt in het aantonen dat ze uitvoerbaar, acceptabel en opschaalbaar zijn.

Tegelijkertijd wordt duidelijk dat opschaling niet alleen een technische opgave is: financiële, juridische, organisatorische en governance-condities zijn minstens zo bepalend.

De rapportage 'Samenwerken aan opschalen circulaire waterketens via evenementen' in 2025 is hier te downloaden.